O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI FANLAR AKADEMIYASI SURXONDARYO HUDUDIY BO’LIMI
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M. Mirziyoyevning 2025-yil 27-dekabrdagi PQ-390 sonli qarori asosida O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Surxondaryo hududiy bo’limi tashkil etildi. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidentining 2026-yil 15-apreldagi buyrugʻiga muvofiq Termiz davlat universiteti rektori, iqtisodiyot fanlari doktori, professor Toshqulov Abduqodir Hamidovich jamoatchilik asosida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Surxondaryo hududiy boʻlimi raisi lavozimiga tayinlandi.
Fanlar akademiyasining Surxondaryo hududiy boʻlimi Termiz davlat universitetining Ilmiy-tadqiqot markazida faoliyat olib boradi.
Ushbu qaror Surxondaryo viloyatida:
• ilmiy tadqiqotlar sifatini oshirish,
• innovatsion ishlanmalarni joriy etish,
• yosh olimlarni qoʻllab-quvvatlash,
• hududiy muammolarga ilmiy yechimlar ishlab chiqish kabi yoʻnalishlarda yangi bosqichni boshlab beradi.
Fanlar akademiyasi Surxondaryo hududiy bo‘limida 3 nafar ilmiy xodim faoliyat yuritib, arxeologik va tarixiy-ilmiy tadqiqotlarning yangi yo‘nalishlarida izlanish olib bormoqda. Ushbu tadqiqotlar asosini Surxondaryo viloyatining tarixiy-madaniy merosini kompleks o‘rganishga qaratilgan ilmiy-tadqiqot ishlari tashkil etadi.
Tadqiqotlarning muhim yo‘nalishlaridan biri Surxon vohasining tog‘ va tog‘oldi hududlarida yangi arxeologik yodgorliklarni aniqlash hamda ushbu hududlarda antropogen landshaftning shakllanishi va tarixiy davrlar davomida o‘zgarishlar dinamikasini ilmiy asosda kuzatishdan iborat. Shuningdek, Surxondaryo viloyatida aniqlangan Yunon-Baqtriya podsholigi davriga oid tangalar hamda ular topilgan arxeologik yodgorliklarni tizimlashtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Mazkur ma’lumotlar asosida elektron xarita va ma’lumotlar bazasini yaratish rejalashtirilgan. Ushbu raqamli resurslar arxeologik yodgorliklar va numizmatik topilmalarni yagona axborot tizimida jamlash, ularning geografik tarqalishini tahlil qilish, yangi arxeologik obyektlarni aniqlash hamda keyingi tadqiqotlar uchun ilmiy ma’lumotlar bazasini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Fanlar akademiyasi Surxondaryo hududiy bo‘limining yana bir muhim ilmiy yo‘nalishi o‘rta asrlarda Termiz va uning ilmiy-madaniy muhitida yetishib chiqqan Termiziy olimlar merosini o‘rganish bilan bog‘liq. Bu borada arab va fors tillaridagi yozma manbalar asosida Termiziy olimlarning hayoti, ilmiy faoliyati, ilmiy-ma’rifiy aloqalari va tarixiy merosi haqida ma’lumotlarni tizimli ravishda yig‘ish va ilmiy tahlil qilish ishlari yo‘lga qo‘yilmoqda.
Tadqiqotlarning istiqbolli natijalaridan biri “Termiziy olimlar qomusi”ni yaratish loyihasini shakllantirishdir. Qomusiy nashr uchun manbalarda uchraydigan Termiziy olimlar haqidagi biografik va bibliografik ma’lumotlarni aniqlash, ularning ilmiy faoliyatini tarixiy kontekstda o‘rganish, asarlarining qo‘lyozma va nashr variantlarini qiyosiy tahlil qilish hamda ilmiy muomalaga kiritish nazarda tutiladi.
Mazkur yo‘nalishlarning o‘zaro uyg‘unligi Surxondaryo hududining tarixiy-madaniy taraqqiyotini arxeologik, numizmatik va yozma manbashunoslik materiallari asosida kompleks tadqiq etish imkonini beradi. Ayniqsa, arxeologik yodgorliklarning elektron ma’lumotlar bazasi va xaritasini yaratish hamda Termiziy olimlarning ilmiy merosini qomusiy shaklda jamlash hududning moddiy va nomoddiy madaniy merosini zamonaviy ilmiy metodologiyalar asosida tizimlashtirishga xizmat qiladi.
Fanlar akademiyasi Surxondaryo hududiy bo‘limining ushbu ilmiy yo‘nalishlari Surxon vohasining qadimgi va o‘rta asrlar tarixini yangi manbalar va zamonaviy tadqiqot usullari asosida chuqur o‘rganish, mavjud ilmiy ma’lumotlarni raqamlashtirish hamda Surxondaryoning boy tarixiy-madaniy merosini xalqaro ilmiy muomalaga kengroq kiritish uchun muhim ilmiy zamin yaratadi.
